Het is winter op de vaarwegen

Dat het buiten koud is, dat zal niemand zijn ontgaan. Deze kou heeft er inmiddels toe geleid dat er op veel plekken ook een laag ijs op het water is gevormd. Toch is het belangrijk voor de scheepvaart dat een deel van de vaarwegen open blijft. Rijkswaterstaat neemt daarom verschillende maatregelen. In dit artikel kom je hier meer over te weten.

Het belang van ongehinderd doorvaren

Rijkswaterstaat zet zich dagelijks in om de scheepvaart te voorzien van een vlotte en veilige doorvaart. Om dit voor elkaar te krijgen neemt de overheidsorganisatie in de wintermaanden bij ijsvorming diverse maatregelen. Denk aan luchtbellen, ijsbrekers en ijssparren.

Luchtbellen en wandverwarming

Bij diverse sluizen wordt het water in beweging gehouden met behulp van luchtbellen. Zo wordt voorkomen dat sluisdeuren vastvriezen. Hoe werkt dit dan? De luchtbellen worden gemaakt met zogenaamde bellenschermen, dit zijn buizen met gaatjes die aan de wanden of de deuren worden aangebracht. Deze bellenschermen werken volgens het principe van airlift: onder water wordt gecomprimeerde lucht vrij gelaten. Deze lucht stijgt op naar het wateroppervlakte. Hierbij transporteert de lucht het relatief warme bodemwater mee omhoog. Dit voorkomt het ontstaan van ijskragen.

Naast luchtbellen wordt er ook wandverwarming ingezet om ervoor te zorgen dat sluisdeuren open en dicht kunnen gaan. Verder helpen vaak ook binnenvaartschippers – op verzoek van sluiswachters – mee om het ijs met hun schroef te laten verdwijnen.

IJsbrekers, scheepvaartverbod en konvooivaart

Bij ijsvorming in kanalen, rivieren en meren worden waar nodig ijsbrekers ingezet. Daarnaast kan Rijkswaterstaat een vaarverbod instellen wanneer blijkt dat het niet langer verantwoord is om schepen zelfstandig te laten varen. Dit gebeurt meestal bij een ijsdikte vanaf 5 cm. Schepen kunnen in dat geval vastlopen of uit koers raken en zichzelf of het landschap daardoor beschadigen.

Soms biedt Rijkswaterstaat bij een scheepvaartverbod wel de mogelijkheid om scheepvaart mee te laten varen in een konvooi. De vaarweg wordt in dat geval door 1 of 2 ijsbrekers vrijgemaakt. Deze varen vooraan het konvooi. Daarachter volgt een aantal schepen, gevolgd door opnieuw een ijsbreker.

IJssparren

Ook boeien hebben last van de ijsvorming op het water. Zo kunnen ze onder het ijs terechtkomen of beschadigd raken door de kracht van het ijs. Rijkswaterstaat ontwikkelde daarom speciale boeien die tegen de winter bestand zijn. Deze zogenaamde ijssparren zijn pilaarvormige – veelal kunststof – boeien. De ijssparren vervangen de welbekende zomerboeien in de Nederlandse vaarwegen. De ijssparren zijn ook verlicht dankzij een zonnecel.

Actuele informatie tijdens de vorstperiode

In een periode van vorst kunnen schippers op de hoogte blijven via e-mail, Teletekst pagina 725 en internet over de actuele stand van zaken op de Nederlandse vaarwegen. Op de website Vaarweginformatie van Rijkswaterstaat zijn daarnaast ook actuele ijskaarten te vinden.

Bron tekst: Rijkswaterstaat via http://www.rijkswaterstaat.nl/water/waterbeheer/winter-op-de-vaarweg/index.aspx
Bron beeld: https://beeldbank.rws.nl, Rijkswaterstaat / Rob Jungcurt via https://beeldbank.rws.nl/MediaObject/Details/334242